ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΖΩΗ - ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΜΙΑ ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΤΕΡΠΝΗ ΑΦΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΠΟΛΙΤΗ κ. ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΜΠΑΓΙΑΝΝΗ
«ΤΑ ΠΑΓΑΝΑ ΚΑΙ ΤΑ ΛΟΥΚΑΝΙΚΑ»
Γράφει –παρουσιάζει: ο Πολυχρόνης Νταλάσης*
Α΄. ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
ΚΑΙ ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑ
ΣΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΚΑΜΠΑΓΙΑΝΝΗ
Οἱ ημέρες του «ΔΩΔΕΚΑΗΜΕΡΟΥ» πέραν των Μεγάλων Θρησκευτικών Εορτών της Χριστιανοσύνης, έχουν και διάφορα λαϊκά εθιμοτυπικά δρώμενα και αφηγήματα που μας συνδέουν με το παρελθόν και την παρούσα ζωή.
Κάτι που δροσίζει την κουρασμένη ζωή των μοχθούντων επι της γής και πολλά προσφερόντων συνανθρώπων μας.
Ένα από αυτά είναι και το δημοσιευόμενο κατωτέρω τερπνό αφήγημα του συμπολίτη μας κ. Γιώργου Καμπαγιάννη, που σε λίγο θα απολαύσετε.
Και τώρα και πάντα τις ημέρες αυτές, είναι επίκαιρο, γιατί μόλις λήξη το Δωδεκάημερο του «Νέου» Εορτολογίου, αρχίζει το Δωδεκάημερο του «Παλαιού» (του «πατρίου Εορτολογίου»).
Με την ευκαιρία αυτή, θεωρώ σκόπιμο να αναφερθώ έστω και σκιαγραφικώς εις τον αφηγητήν, τον αγαπητό Γιώργο και σε μερικές δικές μου ενθυμητικές κ.λπ.«παρεμβάσεις».
Ο φίλτατος Γιώργος Καμπαγιάννης, αυτόχθων κάτοικος Αγίας Μονής(της Santa Monika), όπως την αναφέρει-που και που- σε συζητήσεις, γόνος παραδοσιακής οικογενείας(γεννηθείς το 1935), είναι γείτονάς μου στην Αγία Μονή.
Τυγχάνει εκ των εγκρίτων και εϋπολήπτων συμπολιτών, εξαίρετος οικογενειάρχης, κοινωνικός, ομιλητικός, φιλόξενος, πάντα ευδιάθετος και χαρούμενος, πάντα στη συζήτηση θα έχη και ένα θέμα ποκίλλου περιεχομένου, εποικοδομητικού ενδιαφέροντος και επιμορφωτικής φύσεως.
Ετυμόλογος, με ανήσυχο, ευφυές, ερευνητικό πνεύμα.
Είναι ένας ανεξάντλητος θησαυρός εθνικο-κοινωνικο-ιστορικο-λαογραφικών παραδοσιακών γεγονότων και αναμνήσεων.
Φίλος της προόδου και της γνώσεως, πρωτοστάτης και διοργανωτής διαφόρων κατά καιρούς πολιτιστικών και ψυχαγωγικών εκδηλώσεων(καρναβάλι, θεατρικά δρώμενα-παραστάσεις στο 3ο ΚΑΠΗ, ψυχαγωγικές και φιλολογικές βραδυές-συναντήσεις, όπως προ ετών η εκείνη η αξέχαστη φιλική και οικογενειακή, με απαγγελίες -αφηγήσεις σχετικές με τα του οίνου και της αμπέλου, της ευθυμίας και της ζωής, κ.λπ , από εμάς , τον ίδιο, τον Γεωπόνο-Χημικό κ. Θανάση Λιούλιο, κ.λπ., στην κοσμική ταβέρνα «ΠΑΛΑΙ ΠΟΤΕ» (με την «χορηγία» -μανιτάργια του κ.Μπουλογεώργου και τη δική του σε τσίπουρο, «Καμπαγιάνειον οίνον» και λοιπά εύγεστα εδέσματα), εις την περιώνυμον-πολυάνθρωπον συνοικίαν του Δήμου Τρικκαίων την Αγία Μονή και όχι μόνον.
Διαρκές ενεργό Μέλος του Γ΄ Παραρτήματος ΚΑΠΗ υπήρξε και Μέλος της Συντακτικής Επιτροπής-Επιμελητής της Εφημερίδας«ΤΡΙΚΚΗ» όλων των Παραρτημάτων του ΚΑΠΗ του Δήμου Τικκαίων, μαζί με τους : Βράντζα Παναγιώτα(Αντιπρόεδρο Δ.Σ. του ΚΑΠΗ), αείμνηστο Αντώνη Τάσιο(Α΄ Παραρτήματος ΚΑΠΗ), Πόπη Ντοροκάλτση(Β΄ Παραρτήματος ΚΑΠΗ), Λίνα Παπανικολάου (Δ΄ Παραρτήματος ΚΑΠΗ) και Αργύρη Αργυρόπουλο (Ε΄ Παραρτήματος ΚΑΠΗ), συνεργάτες τον Αθω Λιάπη, τον υποφαινόμενο κ.λπ.
Στον «αμπελώνα» Καμπαγιάννη_-Τρυγητός (25-9-2004)
Τυγχάνει κυρίως ο κινητήριος μοχλός και η ψυχή του Πολιτιστικού Συλλόγου (Πρόεδρος κ.λπ) της Αγίας Μονής.
Να σημειωθή δε εδώ ότι είναι ο κύριος εμπνευστής, εισηγητής και πρωτουργός δια την απόκτηση του οικοπέδου κ.λπ., διά την δημιουργίαν του έν συνεχεία ανεγερθέντος εις την ΟΔΟΝ ΣΟΦΙΑΣ ΜΠΟΥΜΠΑ περικαλλούς ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ-ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ της Αγίας Μονής με την ΔΩΡΕΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΠΕΔΟΥ υπό της αείμνηστης συμπολίτιδος ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΥΕΡΓΕΤΙΔΟΣ ΣΟΦΙΑΣ ΜΠΟΥΜΠΑ.
Καίτοι έχουμε διαφορά ηλικίας δύο ετών ( γεννηθείς το 1933, εγώ έχασα δυό χρόνια μαθητικῆς ζωής, λόγω καταλήψεως του Δημοτικού Σχολείου το 1943-44, από την Ι Μεραρχία του ΕΛΑΣ στα Στουρναραίϊκα,τ. Κούτσαινα, και οι μόνον 60 εγγραφέντες, επί συνόλου μαθητών /τριών 160 περίπου, μαθήτριες/τριες ,«απερρίφθημεν άπαντες», λόγω μη φοιτήσεως!!!), τυγχάνουμε αμφότεροι απόφοιτοι 8)ετούς Γυμνασίου του έτους 1953.
Μπορώ να πω πώς υπήρξαμε στο Γυμνάσιο Αρρένων Τρικάλων και συμμαθηταί (διαφορετικό τμήμα) για ένα χρόνο (1947-48) , γιατί ύστερα εγώ μετενεγράφην εις το επίσης 8)τάξιον Γυμνάσιον Μουζακίου.
Απόφοιτοι , λοιπόν, του κλασσικού πλέον 8)ταξίου Γυμνασίου, εγεύθημεν αμφότεροι την εποχή εκείνη «παιδείας υψηλής στάθμης»(έκφρασις του εκ Μουζακίου αειμνήστου Διδάκτορος της Φιλοσοφίας των Παρισίων, πολυκλαύστου Γιώργου Στεφ. Καραγιάννη), από εξόχους καθηγητές εκείνης της εποχής στα Τρίκαλα και Μουζάκι
Το ζεύγος Γιώργος και Ρένα Καμπαγιάννη,
και ο Νταλάσης Πολυχρόνης.
Στο «Καμπαγιάνειον Μέλαθρον»(έτσι το «βάφτισα»),
σε στιγμές ευφροσύνου φιλοξενείας-συναντήσεως(15-7-2012).
Ο Γιώργος, πολλάκις, αρθρογραφεί λίαν επιτυχώς εις τον τοπικόν τύπον.
Μὲ ευχέρεια λόγου, με ακριβολογία, με ευγενές χιούμορ και όταν χρειάζεται και με κριτικό και σκωπτικό πνεύμα, περιγράφει καταστάσεις(εθνικές, πολιτικές, κοινωνικές, θρησκευτικές, λαογραφικές, κ.λπ) και διάφορα δρώμενα της σημερινής και παλαιότερης εποχής.
Άσκησε επί σειράν ετών επιτυχώς το επάγγελμα του παντοπώλη. Υπήρξε δε και σπουδαίος αμπελουργός, παραγωγός κυρίως περιζήτητου εκλεκτού οίνου και τσίπουρου.
Διατηρεί σήμερα μικρόν οικογενειακόν υποδειγματικόν κήπον-περιβόλι,μὲ κληματαργιές, οπωροφόρα, με ορνιθώνα, με εκλεκτά οπωροκηπευτικά κ.λπ. προϊόντα.
Αὐτά τα ολίγα προς το παρόν…
Από το αρχείο μου (τμήμα λαογραφίας) ανέσυρα, επικαίρως, το κατωτέρω προ ετών αφήγημά του και το προωθώ για να το χαρούν και να…ευφρανθούν οι φίλοι της αγνής μας λαϊκής Παράδοσης.
Εξ άλλου τώρα έφυγαν…τα «παγανά» και από τον «ΜΥΛΟ ΤΩΝ ΞΩΤΙΚΩΝ»(Ματσόπουλου).
Κατά κάποιο τρόπο , ας δώσουμε τον λόγο και στην λαϊκή Παράδοση.
Απολαύστε το…
Β΄. ΤΟ ΑΦΗΓΗΜΑ
ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΜΠΑΓΙΑΝΝΗ
«ΤΑ ΠΑΓΑΝΑ ΚΑΙ ΤΑ ΛΟΥΚΑΝΙΚΑ».
Μολονότι μου είναι πολύ προκλητική τούτη η κατάσταση που παρουσιάζεται τόσο στη χώρα μας όσο και γενικότερα με τα πάμπολλα περιστατικά και γεγονότα, εντούτοις, αυτές τις μέρες που περνάμε, δεν θάθελα και να ασχοληθώ και να σχολιάσω κανένα απ' όλα αυτά, όσο σημαντικά κι αν παρουσιάζονται.
Η επιθυμία μου είναι να θυμηθώ, να ζήσω και να σας περιγράψω ευτράπελα και στιγμιότυπα, ξεσκονίζοντας κι ανασύροντάς τα από τα σαρακωφαγωμένα ντουλάπια της ανεξάντλητης λαογραφίας μας.
Και νάθελε σήμερα ένα έθνος, ένας λαός να δημιουργήσει λαογραφική κουλτούρα δεν θα τα κατάφερνε, διότι δεν τον αφήνουν τα δρώμενα, τα ουρανοκατέβατα.
Ποιος άραγε θ' ασχολούνταν σήμερα να φτιάξει κάτι απ' όλα εκείνα που μας έρχονται από το μακρινό παρελθόν, αφού τα σύγχρονα γεγονότα τον τραβούν, τον συνεπαίρνουν και μ' αυτά ασχολείται και καταγίνεται;
Εφόσον λοιπόν δεν μπορούμε να δημιουργήσουμε καινούργια, ας θυμηθούμε τουλάχιστον τα παλαιά, για να μην ξεχνιόμαστε κιόλας.
Σήμερα θα σας ιστορήσω μια φάση γύρω από τα έθιμα των Θεοφανείων στην συνοικία μου την Αγία Μονή - την ΣΑΝΤΑ ΜΟΝΙΚΑ- κατά το ευρωπαϊκότερο, κάποιας παλαιότερης εποχής.
Όπως θα θυμούνται όλοι οι συνομήλικοί μου, παπά στην ενορία μας τότε είχαμε τον Αναστάσιο Παντοσιόπουλο, γνωστότερο σαν Παπαναστάση, έναν επιβλητικό πάπαρο μέχρι εκεί πάνω, σωστό μπασκετμπολίστα.
Τούτος λοιπόν ο ιερωμένος, έπαιξε με πολύ μεγάλο ρόλο με τις θετικές του καταθέσεις στα πολιτιστικά και λαογραφικά έθιμα της συνοικίας μας. Ο λόγος κι η επιθυμία του αποτελούσε νόμο απαράβατο. Κι όλοι τον σεβόντουσαν και το θεωρούσαν τιμή κι ευλογία σαν πέρναγε από το σπιτικό τους.
Την ημέρα λοιπόν των Θεοφανείων, φορώντας τη μεγάλη στολή του κι ακολουθούμενος από τον νεωκόρο, ένα χωρατατζή και καλοκάγαθο τύπο που περιπαιχτικά τον λέγαμε «διπλοκάρβελο», περνούσε απ' όλα τα σπίτια της συνοικίας μας και ραντίζοντας σπίτια κι ανθρώπους με το ματσάκι από αρωματικό βασιλικό που βουτούσε κάθε τόσο στο κακάβι με τ' αγιασμένο νερό που κρατούσε ο πίσω του ερχόμενος «διπλοκάρβελος», αποσκοπούσε να διώξει όλα τα εναπομείναντα παγανά, καρκαντζάλια και τα παντός είδους δαιμονικά.
Όλα αυτά, κατά την παράδοση, κρύβονταν μέσα στις εσοχές των σπιτιών μας - τα λεγόμενα κατήλια (F)- και για διαφόρους λόγους δεν επιθυμούσαν να πάνε στον αγύριστο, από κει που ήρθαν.
Όμως τούτη η προσπάθεια λογικά έπρεπε δεόντως ν’ ανταμοιφθεί.
Κι η αμοιβή - τω καιρώ εκείνω - ήταν σε είδος, διότι το ψιλικό οξύ ήταν σπάνιο και δυσεύρετο.
Γι’ αυτό λοιπόν ορμήνεψε προηγουμένως τον συνέταιρο του:
-Άκου δω, Μήτρο, όταν θα μπαίνουμε στα βλάχικα σπίτια θα λέμε το «ποίημα» κανονικά, γιατί εκεί δεν υπάρχει λίγδα, κι ό, τι προκύψει. Πρόσεξε όμως όταν θα μπαίνουμε στα γκαραγκούνικα τα σπίτια, νάσαι προσεκτικός και συνεργάσιμος.
-Δηλαδή;
-Να, θα σε κατευθύνω εγώ στα βλάχικα τι θα πρέπει να κάνεις· κατάλαβες;
-Μάλιστα…
Κι ακούστε, ή μάλλον διαβάστε και την συνέχεια.
Μπαίνοντας ο Παπαναστάσης στ' αγροτικά σπίτια, που ήταν από την πρόσφατη γουρνουχαρά γεμάτα από λίπα, τσιγαρίδες, κοψίδια και λουκάνικα και παρασύροντας με το επιβλητικό του παράστημα όλη την οικογένεια προς τον μεγάλο οντά, συμβούλευε σε άπταιστο βλαχική τον ακολουθούντα διπλοκάρβελο:
-Μουντριάου ντι βαρλίγκα, λιάου λουκανίθρα, μπάκου του τράσλου· δηλαδή:
- Κοίταξε τριγύρω, πιάσε καμιά θηλιά λουκάνικα και χώστην στον τρουβά…
Και μετά ακολουθούσε το γνωστό τροπάριο:
«Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου, Κύριε…» κτλ.
Η τράκα γινόταν πολύ έξυπνα κι επιτυχημένα, ο τροβάς σιγά - σιγά γέμιζε και με τ' άλλα τα νόμιμα που έδωνε στο φεύγα τους η κάθε γκαραγκούνα σπιτονοικοκυρά για τον κόπο του «αφέντη».
-Φ’χαριστούμε, πάτερ, να χαίρεσθε τη βασιλεία σας και του χρόνου.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΠΑΓΙΑΝΝΗΣ
F) Σημ. Πολ.Ντ.: Κατήλια (μάλλον σαν απόσκιο μέρος)· όπως μου διευκρίνησε ο Γιώργος, είναι το μέρος που έσμιγεν η σκεπή-στέγη των σπιτιών(από το έξω μέρος) της παληάς εποχής με το κυρίως οικοδόμημα. Εκεί εύρισκαν άσυλο πολλάκις οι καλιακούδες κ.λπ. πτερωτά, καμμιά φορά και…όφεις!..
Αφήγηση-Καταγραφή: Γιώργος Καμπαγιάννης (γεννηθείς τὸ 1935, ετών 66).
Εγκύκλιες γνώσεις: Απόφοιτος 8)ταξίου Γυμνασίο Αρρένων Τρικάλων(1953).
Συλλογή -Αρχείο: Πολυχρόνης Νταλάσης, Διδάσκαλος-Λαογράφος, ετών 68
Τρίκαλα ( Αγία Μονή) , 8-1-2001
Ψηφιοποίησηση: Πολυχρόνης Νταλάσης, 28-12-2012. Ὥρα 11:00 μ.μ.
*Ο Πολυχρόνης Νταλάσης
είναι Διδάσκαλος, Μουσικοδιδάσκαλος,
Μουσικοπαιδαγωγὸς, Λαογράφος, Συγγραφέας,
Πρωτοψάλτης Ι.Ν.Ζ.Πηγής (Σαραγίων) Τρικάλων,
τ. Καθηγητής τῆς Σχολῆς Β.Μ. τῆς Ι.Μ.Τρίκκης & Σταγῶν,
Ἐπίτιμος Πρόεδρος τοῦ Σωματείου Ἱεροψαλτῶν Τρικάλων
«ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΣ»
Μέλος της Ελληνικης Λαογραφικής Εταιρείας
Μέλος της Διεθνούς Οργάνωσης Λαϊκής Τέχνης(ΔΟΛΤ)
Μέλος του Συνδέσμου Γραμμάτων και Τεχνών Θεσσαλίας
Ομότιμος Καθηγητὴς Μουσικῆς της τ. Σχολῆς Νηπιαγωγῶν Καρδίτσης
Μέλος τῆς Πανελλήνιας Ἕνωσης Διευθυντῶν Χορωδιῶν(ΠΕΔΙΧΟ)
Μέλος τοῦ Πανελληνίου Συνδέσμου
Διευθυντῶν Χορωδιῶν , Χοραρχῶν(ΠΑΝΣΥΝΔΙΧΟ, κ.λπ.
Ὀφφικιάλιος(μὲ χειροθεσία) Πρωτοψάλτης τῆς Ἱ.Μ. Τρίκκης καὶ Σταγῶν.




Επιστροφή








