Το πένθος της Κυρα Φροσύνης (Του Δημήτρη Δελλή)

Δείτε και άλλα θέματα στην ενότητα:
Το πένθος της Κυρα Φροσύνης

Καθώς Ο Αλή Πασάς με τη συνοδεία του απολάμβαναν έφιπποι το κάλλος ενός τοπίου, το ξαφνικό πέταγμα μιας καλιακούδας τρόμαξε το άλογο του προσωπικού του γιατρού Κυρίτζη Χατζηπολίζου Καραϊωάννη, ο οποίος πέφτοντας μέσα σ’ ένα χαντάκι σκοτώθηκε επί τόπου.


Την επομένη, όταν η Κυρά Φροσύνη θρηνούσε απαρηγόρητα το χαμό του μυστικού της μέντορα κι ενώ η πόλη μιλούσε για τη Θεία Τιμωρία, που έπληξε τον «Άθεο» αυτό γιατρό ο οποίος κατά την πορεία αυτής της εκδρομής  δεν έπαψε να μέμφεται τον παρόντα μητροπολίτη Δωρόθεο, ο Αλή Πασάς  διέταξε μια ξαφνική έρευνα στην οικία της απ’ όπου ακολούθησαν τα γνωστά τραγικά γεγονότα.

Η αποκατάσταση της μνήμης της

Ανάμεσα από τις ανεξέλεγκτες μυθοπλασίες που προκάλεσε ο πνιγμός της ( 11-1-1801) κυκλοφορούσε και η αλήθεια δηλαδή αυτή της «συνωμοσίας» αλλά καθώς τούτη δεν διευκρινίστηκε ποτέ, πνίγηκε μέσα στις γνωστές φήμες.

Για να εντοπίσει κανείς την ουσία της συνωμοσίας πρέπει να σκαλίσει τρία χρόνια πίσω στην Τριέστη την ιστορία της σύλληψης του Ρήγα Φεραίου και των συντρόφων του ( 19-12-1797) οι οποίοι στραγγαλίστηκαν στο Βελιγράδι ( 24-6-1798)  και πετάχτηκαν στον ποταμό. 

Καθώς το σχέδιο του Ρήγα ήταν να ξεκινήσει την απελευθερωτική εξέγερση από την Ήπειρο τούτο οδήγησε τους δύο διαφυγόντες από τη σύλληψη, τον Περραιβό να καταλήξει στην γαλλοκρατούμενη Πάργα με σκοπό να ξεσηκώσει τους Σουλιώτες , τον δε Κυρίτζη να εισχωρήσει ως πράκτορας στον κόρφο του Αλή Πασά. 

Ιδού λοιπόν το νήμα και το περιεχόμενο της συνωμοσίας με την οποία συνδέθηκε η διανοούμενη Κυρά Φροσύνη δια του Κυρίτζη, ο οποίος με τον αδελφό της Αλέξη Γκάγκα , επίσης γιατρό, έσπειραν στα Ιωάννινα το «μόλυσμα» της Αθεΐας που κόλλησαν στο Παρίσι ( Π. Αραβαντινός, βιογραφική συλλογή).

Επί της ουσίας όμως, η αντικληρική στάση του Κυρίτζη δεν προέρχονταν από το Παρίσι αλλά από το πατριαρχικό σιγίλιο του 1798 το οποίο διακήρυξε « Άθεους» όσους αντιτίθετο στην τεταγμένη του Θεού Θέληση, οι ραγιάδες (χριστιανοί) να διοικούνται από τους Οθωμανούς. 

Με το σιγίλιο αυτό το Πατριαρχείο μετέτρεψε όλες τις ορθόδοξες ενορίες σε καρφιά της Αυστροουγγρικής αστυνομίας δηλαδή να εντοπίσουν και να καταδώσουν κάθε συμμετέχοντα στον απελευθερωτικό αγώνα της Ελλάδας.

Τούτο ακριβώς συνέβει  στην Τριέστη,  με τον Ρήγα και ο Κυρίτζης που πρόλαβε να διαφύγει στο Ιάσιο επέστρεψε από κει στα γενέτειρά του Ιωάννινα. 

    
Εν τάχει το σιγίλιο αυτό που εξολόθρευσε το Ρήγα με τους συντρόφους του, τρία χρόνια αργότερα είναι αυτό που έπνιξε και την Κυρά Φροσύνη, διότι ουδείς από τους προεστούς ραγιάδες δέχθηκε να υπογράψει το αίτημα χάριτος προς τον Σουλτάνο, ο οποίος εθιμοτυπικά, λόγω της συνδιαχείρισης των ραγιάδων με το Πατριαρχείο, που τους κράτησαν τετρακόσια χρόνια στη σκλαβιά,  δεν το αρνούνταν ποτέ. 

Το μυστήριο της παιδικής μου ηλικίας


Η σορός της , που ξεβράστηκε απέναντι από το προξενείο μου στις ακτές της Αμφιθέας μες στις νουφαριές, θάφτηκε στο νεκροταφείο των Αναργύρων, όπου μικρός για να μεταβώ στο πανηγύρι τους η υπερθρησκευόμενη μάνα μου το επέτρεπε υπό τον εξής όρο: « Να μη πλησιάσω τον τάφο με την σιδερένια περίφραξη  κι αν ακουσίως το βλέμμα μου έπεφτε πάνω του να το αντιστρέψω αμέσως διότι υπήρχε κίνδυνος να χτυπηθώ από την «ενεργειακή του λέρα»».

Παρά ταύτα ο τάφος αυτός, χωρίς σταυρό, στραμμένος αντίθετα από τους άλλους, δηλαδή προς δυσμάς και με την μεταλλική του καντηλοθήκη ξεχαρβαλωμένη πλαγίως αποτέλεσε το μεγαλύτερο μυστήριο της παιδικής μου ηλικίας.

    
Όταν πληροφορήθηκα ότι ο τάφος αυτός ήταν της Κυρά Φροσύνης και τούτο,  λόγω της μεταφοράς του νεκροταφείου παράπλευρα, ήταν στις αρχές της δεκαετίας του ΄70 και τότε ζούσα στο Παρίσι. 

Με την πρώτη μου επιστροφή βρήκα στο χώρο του νεκροταφείου μια πλακοστρωμένη πλατειΐτσα μ΄ ένα μνημείο πεσόντων στο κέντρο… κι έκτοτε για να μη θιχτούν οι ραγιάδες , σκέφτηκα να προτείνω κάτω από τη μάντρα του δρόμου στο σημείο που κοιτάει καρφί προς δυσμάς, να τοποθετηθεί καταγής μια πλάκα με το εξής επίγραμμα: « ΕΔΩ ΠΑΡΕΜΕΙΝΕ ΘΑΜΜΕΝΗ ΑΝΩΝΥΜΩΣ ΓΙΑ ΕΚΑΤΟΝ ΕΒΔΟΜΗΝΤΑ ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΑΡΤΥΡΑΣ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΡΗΓΑ , Η ΚΥΡΑ ΦΡΟΣΥΝΗ»


Ο Γενικός Πρόξενος 
Δημήτρης Δελλής




ΥΓ. 
Ευχαριστούμε τον SPIROS POROS για την παραπάνω φωτογραφία , που έντυσε το επετειακό αυτό άρθρο των 225 ετών από τον πνιγμό της , με τόση νοσταλγική ευδαιμονία και θλίψη. 
( Η συνέχεια του αποσιωπημένου ιστορικού δράματος για την εξέγερση του 1821 στο άρθρο για την 25η Μαρτίου) 

 

 

Επιστροφή