- Κάθε κατεργάρης στον πάγκο του
- Από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα
- «Άλλος πλήρωσε τη νύφη»
- Αρτζιμπούρτζι και λουλάς
- Θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι




"Δαμόκλειος σπάθη"

Η φράση προέρχεται από το επεισόδιο του Δαμοκλή, ενός αυλικού κόλακα του τυράννου των Συρακουσών Διονυσίου, ο οποίος θέλοντας να δείξει στο Δαμοκλή πόσο επικίνδυνο ήταν το αξίωμα του τυράννου τον έβαλε να καθίσει στο θρόνο του, ενώ από πάνω του κρεμόταν από μια αλογότριχα ένα μεγάλο σπαθί.


«Άλλος πλήρωσε τη νύφη»

Η φράση έχει τις ρίζες της στην Αθήνα του 1843.
Τότε επρόκειτο να συγγενέψουν με γάμο δύο αρχοντικές οικογένειες: Του Γιώργη Φλαμή και του Σωτήρη Ταλιάνη.

Ο Φλαμής είχε το κορίτσι και ο Ταλιάνης το αγόρι. Ο γάμοςθα γινόταν στην Αγία Ειρήνη της Πλάκας.

Η ώρα του γάμου είχε φτάσει και στην εκκλησία είχαν συγκεντρωθεί ο γαμπρός, οι συγγενείς και οι φίλοι τους.

Η νύφη όμως, αγαπούσε κάποιον άλλο και όχι τον νεαρό Ταλιάνη. Έτσι προτίμησε να μην πάει στον γάμο και είχε κανονίσει με τον εκλεκτό της καρδιάς της να την απαγάγει.

Ο γαμπρός προσβεβλημένος κυνήγησε την άπιστη να την σκοτώσει, αλλά δεν το κατόρθωσει.

Γυρνώντας πήγε στο σπίτι του παρ΄ ολίγο πεθερού του και του ζήτησε τα δώρα που είχε κάνει στην κόρη του.

Όμως εκείνος αρνήθηκε να του τα δώσει επικαλούμενο κάποιο όρο στο προικοσύμφωνο που έλεγε πως οτιδήποτε κι αν συνέβαινε προ και μετά το γάμο μεταξύ γαμπρού και νύφης «δέ θά ξαναρχούτο τση καντοχή ουδενός οι μπλούσιες πραμάτιες καί τα τζόβαιρα όπου αντάλλαξαν οι αρρεβωνιασμένοι».

Από τότε οι παλαιοί Αθηναίοι, όταν γινόταν καμιά αδικία σε βάρος κάποιου,έλεγαν ότι «άλλος πλήρωσε τη νύφη» κι έμεινε η φράση έως και σήμερα.


Από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα

Η πραγματική μορφή αυτής της φράσης είναι: "Από την Πόλη έρχομαι και στην κορφή καν' έλα" που σημαίνει ότι εγώ έρχομαι από την Πόλη (Κωνσταντινούπολη) και σε προσκαλώ να έρθεις στην κορυφή.

Σύμφωνα, με αυτήν την άποψη, η φράση αυτή ήταν μήνυμα των Σταυροφόρων, όταν επέστρεφαν από την κατακτημένη, πλέον, Πόλη (Κωνσταντινούπολη) και καθόριζαν ως σημείο συνάντησής τους την κορυφή κάποιου λόφου.




Αρτζιμπούρτζι και λουλάς

Φράση συνώνυμη με την αταξία και την πλήρη ακαταστασία

Προέρχεται από το μεσαιωνικό ουσιαστικό αρτσιβούριον, κι αυτό από το αρμενικό arats-havoth = μηνυτής, αγελιαφόρος.

Αναφέρεται στην πρώτη εβδομάδα του Τριωδίου, στη διάρκεια της οποίας οι Αρμένιοι ακολουθούν αυστηρότατη νηστεία.

Οι Βυζαντινοί αντιμετώπιζαν με εχθρότητα αυτή τη συνήθεια, μάλιστα η μονή Μάμαντος επέμενε στην κατανάλωση αυγών και τυριού κατά τη διάρκεια αυτής της εβδομάδας, για να διαχωριστεί από την αίρεση των Αρτζιβουρίων.

Η λέξη κατέληξε να γίνει συνώνυμη με την αταξία και την πλήρη ακαταστασία, γιατί οι Βυζαντινοί προσπαθώντας να ερμηνεύσουν την καθιέρωση αυτής της νηστείας, το έκαναν με πολλούς και συχνά παράλογους τρόπους με αποτέλεσμα να επικρατήσει σύγχυση.

Αργότερα στο αρτζιμπούρτζι προστέθηκε η λέξη λουλάς για να ενταθεί εκφραστικά η σύγχυση.


 
Έφαγα χυλόπιτα

Γύρω στα 1815 υπήρχε κάποιος κομπογιαννίτης, ο Παρθένης Νένιμος, ο οποίος ισχυριζόταν πως είχε βρει το φάρμακο για τους βαρύτατα ερωτευμένους.

Επρόκειτο για ένα παρασκεύασμα από σιταρένιο χυλό ψημένο στο φούρνο.

Όσοι λοιπόν αγαπούσαν χωρίς ανταπόκριση, θα έλυναν το πρόβλημά τους τρώγοντας αυτή τη θαυματουργή πίτα - και μάλιστα επί τρεις ημέρες, κάθε πρωί, τελείως νηστικοί.



 
Θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι

Η φράση προέρχεται από τον τίτλο γελοιογραφίας του Φωκίωνα Δημητριάδη η οποία δημοσιεύτηκε το 1945  στην εφημερίδα τα «Νέα» και σατίριζε τον πολιτικό Κωνσταντίνο Τσαλδάρη με ένα κατσίκι με γραμμοσκιάσεις που ονομάστηκε «παρδαλό»


 Ιδού η Ρόδος ιδού και το πήδημα
Η φράση προέρχεται από αισώπειο μύθο «Ανήρ Κομπαστής» σύμφωνα με τον οποίο κάποιος ισχυριζόταν ότι κάποτε στη Ρόδο έκανε ένα πολύ μεγάλο άλμα και του ζήτησαν να το επαναλάβει λέγοντά του την παραπάνω φράση.



Kάνει την πάπια

Στη βυζαντινή εποχή, αυτός που κρατούσε τα κλειδιά του παλατιού (ο κλειδοκράτορας) ονομάζονταν Παπίας. Με τον καιρό, το όνομα αυτό έγινε τιμητικός τίτλος, που δινόταν σε διάφορους έμπιστους αυλικούς.

Ο Πάπιας είχε το δικαίωμα να παρακάθεται στο ίδιο τραπέζι με τον αυτοκράτορα και να κουβεντιάζει μαζί του. Κάποτε -όταν αυτοκράτορας ήταν ο Βασίλειος Β’- Παπίας του παλατιού έγινε ο Ιωάννης Χανδρινός, άνθρωπος σκληρός, ύπουλος και ψεύτης. Από όταν ανέλαβε καθήκοντα, άρχισε να διαβάλει τους πάντες και έτσι έγινε το φόβητρο όλων.

Όταν κάποιος του παραπονιόταν πως τον αδίκησε, ο Χανδρινός προσποιούταν τον έκπληκτο και τα μάτια του …βούρκωναν υποκριτικά. Η διπροσωπία του αυτή έμεινε κλασική ιστορική και από τότε, όταν κάποιος προσποιείται τον ανήξερο λέμε «Ποιείς τον Παπίαν»…


 
Κάθε κατεργάρης στον πάγκο του

Τα αρχαία χρόνια τα θαλάσσια ταξίδια ήταν πολύ κουραστικά αφού δεν υπήρχαν μηχανές και τα πλοία ταξίδευαν με τα πανιά ή με τα κουπιά.

Οι κωπηλάτες ήταν συνήθως κατάδικοι (άνθρωποι των κάτεργων).

Υπήρχαν, επίσης, πλοία-φυλακές, που ονομαζόντουσαν «κάτεργα».
Έτσι, το πλήρωμα αυτών των πλοίων λεγόταν «κατεργάρηδες».
Όταν, λοιπόν, ο αέρας έπεφτε και χρειάζονταν να κωπηλατήσουν τους καλούσαν στην εργασία τους φωνάζοντας «Κάθε κατεργάρης στον πάγκο του».