Υπερέβη τα εσκαμμένα

Η πρώτη αναφέρετε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 664 π.Χ. όπου στο "άλμα εις μήκος" ή "σκάμα" όπως λέγοταν τότε, ο Σπαρτιάτης Χιόνις κατάφερε να πραγματοποίησει άλμα μεγαλύτερο των 16μ (το οποίο ήταν το μήκος του σκάματος) "ξεπερνώντας τα όρια".
Παρόμοια είναι και η άλλη ερμηνεία η οποια θέλει τον Φάυλλο με καταγωγή από Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας, στους αθλητικούς αγώνες που διοργανώνονταν στους Δελφούς (τα Πύθια) να έχει πραγματοποίησει και πάλι άλμα μεγαλύτερο από το οριοθετημένο μήκος του σκάματος.
Η φράση «υπερέβη τα εσκαμμένα» σήμερα χρησιμοποιείται όταν ο θέλουμε να πούμε ότι κάποιος ξεπέρασε τα προκαθορισμένα όρια.


Χαιρέτα μου τον Πλάτανο

Όπως όλοι γνωρίζουμε όλα τα χωριά παλιά είχαν έναν πλάτανο στην κεντρική πλατεία τους. Όταν λοιπόν συναντιόντουσαν δύο συγχωριανοί στην ξενητιά την ώρα που χαιρετιόντουσαν έλεγαν ο ένας στον άλλο "χαιρέτα μου τον πλάτανο" ενοόντας δηλαδή "δώσε χαιρετίσματα στο χωριό όταν γυρίσεις". Επειδή όπως τις περισσότερες φορές δεν γυρνούσε κανένας πίσω, η φράση κατέληξε να σημαίνει ότι "... δεν θα γίνει τίποτα".


Από που προέρχεται η λέξη "Κοπρίτης"

Η λέξη έχει τις ρίζες της στην Αρχαία Ελλάδα όπου όταν κάποιος φτωχός δεν είχε την δυνατότητα να  αναθρέψει το παιδί του και προκειμένου αυτό να διασωθεί αναγκαζόταν να το αφήσει σε ένα σωρό κοπριάς (που αυτοθερμαίνεται) προκειμένου να μην πεθάνει από το κρύο περιμένωντας να βρεθεί κάποιος να το υιοθετήσει. Αρα η λέξη στην Αρχαία Eλλάδα σήμαινε «θετός γιος».


Μυρίζω τα νύχια μου

Η φράση έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα. Κατά την διάρκεια μιας τελετουργίας, οι ιέρειες των μαντείων βουτούσαν τα δάχτυλά τους σ' ένα υγρό με βάση το δαφνέλαιο. Στην συνέχεια φέρνοντας τα χέρια κοντά στο πρόσωπο, ανέπνεαν τις αναθυμιάσεις του υγρού και μ' αυτό τον τρόπο έπεφταν σ' ένα είδος καταληψίας κατά την οποία προμάντευαν τα μελλούμενα.


Τα έχει τετρακόσια

Η φράση χρησιμοποιείται μεταφορικά για να περιγράψει κάποιον ο οποιος έχει τα λογικά του. Έχτι την ρίζα της στην εποχή όπου μανάδα μέτρησης του βάρους ήταν η ΟΚΑ. Μια πλήρης οκά είχε τετρακόσια δράμια. Άρα όταν λέμε ότι "... τα έχει τετρακόσια" εννοούμε ότι είναι πλήρης δεν του λείπει μυαλό.

    
Τον κόλλησε στον τοίχο

Στο Βυζάντιο, τον καιρό του Ρωμανού του Διογένη, ένας από τους στρατηγούς του, ο Ιωάννης Δημαράς, βγήκε μια νύχτα στους δρόμους του Βυζαντίου μαζί με τη συντροφιά του και όσους διαβάτες έβλεπε μπροστά του, τους έπιανε μαζί με την παρέα του και τους κολλούσε στον τοίχο μ’ ένα είδος ρετσινιού και πίσσας, που υπήρχαν σε κάθε γωνιά, για να φωτίζονται οι δρόμοι. Το… αστείο αυτό έκανε τόση εντύπωση την επόμενη το πρωί, ώστε από εκείνη την ημέρα όλοι οι άρχοντες της Κωνσταντινούπολης, έβγαιναν σχεδόν κάθε νύχτα στους δρόμους, για να βρουν κανέναν αργοπορημένο και να τον κολλήσουν στον τοίχο. Από τότε, έμεινε ως τα χρόνια μας η φράση «τον κόλλησε στον τοίχο», που τη λέμε συνήθως, όχι μονάχα όταν ένα άτομο αδικεί ένα άλλο, αλλά κι όταν ακόμη βάζουμε κάποιον αναιδή στη θέση που του αξίζει.

     
Πίσω έχει η αχλάδα την ουρά


Οι Ενετοί, όταν ήθελαν να μεταφέρουν το στρατό τους χρησιμοποιούσαν μεταγωγικά. Τα καράβια αυτά ήταν ξύλινα και πελώρια και είχαν σχήμα αχλαδιού. Τις περισσότερες φορές έσερναν, πίσω τους ένα μικρό καραβάκι, όπου έβαζαν μέσα τον οπλισμό, τα πολεμοφόδια, τρόφιμα και διάφορα πολεμικά σύνεργα. Αυτα τα πλοία οι Έλληνες τα είχαν βαφτίσει "αχλάδες" από το σχήμα τους. Έτσι όταν παρουσιαζότανε κανένα άγνωστο καράβι, οι νησιώτες ανέβαιναν στούς βράχους και παρακολουθούσαν τις κινήσεις του. Αν το πλοίο ήταν "Αχλάδα" καταλάβαιναν ότι θ’ άρχιζαν, μάχες και πολιορκίες και τότε έτρεχαν για να ετοιμάσουν την άμυνά τους. Από στόμα σε στόμα κυκλοφορούσε η φήμη ότι η "Αχλάδα" έχει πίσω την ουρά. Με την ουρά εννοούσαν το καραβάκι που έσερνε το μεταγωγικό. Άρα δεχόμαστε επίθεση. Και έλεγαν: "Πισω έχει η Αχλάδα ουρά".
    
Μπάτε σκύλοι αλέστε κι αλεστικά μη δώσετε

Στην φραγκοκρατούμενη Ελλάδα, οι Έλληνες αποακλαούσαν του Φράγκους «Σκυλόφραγκους», διότι οι τελευταίοι τους έπαιρναν το βιός τους και κυρίως το αλεύρι..
Κάποτε σ’ ένα χωριό κοντά στην Πάτρα μερικοί Φράγκοι στρατιώτες μπήκαν σ’ ένα μύλο και απαίτησαν από τον ιδιοκτήτη να αλέσει όλο το σιτάρι που είχε με την υπόσχεση ότι θα τού πλήρωναν τ’ αλεστικά. Ο μυλωνάς ονομαζόταν Γιάννης Ζήσιμος, κι ήταν γνωστός για την παλικαριά του και την εξυπνάδα του και τους είπε ότι δεν μπορεί μόνος του ν’ αλέσει τόσες οκάδες σιτάρι. Οι στρατιώτες του είπαν τότε ότι θα τον βοηθούσαν αυτοί. Ο Ζήσιμος τούς πέρασε στον μύλο και τούς είπε δήθεν ευγενικά: «Μπάτε σκύλοι αλέστε και αλεστικά μη δώσετε». Όταν αυτοί μπήκαν στον μύλο, τούς κλείδωσε μέσα κι έβαλε φωτιά στο μύλο και τούς έκαψε όλους σαν ποντίκια κι αυτός εξαφανίστηκε.


 Χαμαιτυπείο

Οι εταίρες της Κορίνθου ήταν ξακουστές τα αρχαία χρόνια. Για να μην προκαλούν την κοινή γνώμη και προκειμένου να προσελκύσουν πελάτες, είχαν ανάγλυφα σημάδια ή λέξεις στο κάτω μέρος των σανδαλιών τους. Έτσι βαδίζοντας αυτά τα σημάδια αποτυπώνονταν στο χώμα. Οι πελάτες ακολουθούσαν αυτά τα σήματα, για να τις βρουν. Έτσι τα μέρη στα οποία πήγαιναν ονομάστηκαν "χαμαιτυπεία" λέξη η οποία προέρχεται από τις λέξεις "χαμω" και "τύπος".