Οι αριθμητικές πράξεις και τα ουσιαστικά ζητήματα. Η μείωση του αριθμού των εδρών στον νομό Τρικάλων (Π.Ε. Τρικάλων) έγινε δεκτή περίπου ως αναμενόμενη, μετά τη μείωση του πληθυσμού που ανέδειξε η απογραφή του 2011.

Βάσει των στοιχείων της Στατιστικής Υπηρεσίας, ο νομός έχει 150.938 δημότες (νόμιμος πληθυσμός) και 131.085 κατοίκους (μόνιμος πληθυσμός). Επομένως, υπάρχει ένα κενό κοντά στους 20.000 ανθρώπους, που, θεωρητικώς, θα έπρεπε να συμβάλλουν στη διατήρηση των 5 εδρών.

Όμως τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται. Διότι, η θέσπιση του αριθμού των βουλευτικών εδρών εξαρτάται από τον αριθμό των δημοτών (τους 150.938) βάσει του μέτρου για όλη τη χώρα. Όπως αναφέρει το ΠΔ 26/2012 που κωδικοποίησε παλιότερη σχετική νομοθεσία (Άρθρο 2 Π.Δ. 96/2007) υπάρχει μια ολόκληρη διαδικασία.

Σύμφωνα με αυτή, διαιρείται ο αριθμός των δημοτών όλης της χώρας (9.901.824) με τις 288 βουλευτικές έδρες. Δηλαδή, δεν λαμβάνονται υπ’ όψη οι 12 έδρες επικρατείας. Ετσι, εξάγεται ένας αριθμός 34.381, που είναι το μέτρο για όλη τη χώρα.

Στη συνέχεια, διαιρείται αυτός ο αριθμός με τον αριθμό των δημοτών κάθε νομού Εν προκειμένω, το 34.381 με τους 150.938 και εξάγεται ένας αριθμός 4,3. Από αυτόν, κρατείται ο ακέραιος (4), που είναι ο αριθμός των βουλευτικών εδρών. Πολλαπλασιάζοντας το 4 με το μέτρο, εξάγεται ένας αριθμός (137.524), που είναι ο αριθμός όσων επακριβώς εκπροσωπούνται στη Βουλή. Δηλαδή, απομένουν άλλοι 13.414 τρικαλινοί, που… δεν δικαιούνται εκπροσώπησης! Για να το πούμε απλά, ο πολλαπλασιασμός του μέτρου με τον αριθμό εδρών, αφήνει εκτός έναν συγκεκριμένο αριθμό δημοτών σε κάθε νομό.

Οι πρώτες 263 από τις 288 έδρες κατανέμονται με βάση την πρώτη διαίρεση μέτρου – αριθμού δημοτών, οπότε απομένουν άλλες 25. Αυτές προστίθενται σε κάθε νομό με αύξουσα σειρά, δηλαδή αρχίζοντας από αυτόν που έχει το μεγαλύτερο υπόλοιπο δημοτών. Ετσι, προστίθεται μία έδρα σε νομούς με υπόλοιπα π.χ. 29.628, 20.936, 17.100 κ.λπ. Ο νομός που παίρνει την 25 έδρα, είναι αυτός της Θεσπρωτίας, με 16.775 δημότες ως υπόλοιπο.

Δηλαδή, θα έπρεπε να είχε καταγράψει ο νομός μας, άλλους 3.362 δημότες (16.775 το υπόλοιπο των Θεσπρωτών μείον 13.414 το υπόλοιπο των Τρικαλινών, συν 1, για να τους ξεπεράσουμε), προκειμένου να βρεθεί αυτός στην 25η θέση και να λάβει την πέμπτη έδρα από τη δεύτερη διαίρεση.

Προβλήματα
Από τον συγκεκριμένο τρόπο θέσπισης αριθμού βουλευτών ανά νομό, προκύπτουν συγκεκριμένα προβλήματα.

1. Η έννοια του νομού δεν υφίσταται πλέον, αφού έχει αντικατασταθεί με αυτόν της Περιφερειακής Ενότητας. Υφίστανται, όμως, τα όρια των παλιών νομών, όπως είχαν οριστικοποιηθεί το 1985. Ετσι, ναι μεν η Μαγνησία νοείται ως ένας νομός για τις βουλευτικές έδρες, αλλά στην περιφερειακή διοίκηση οι Σποράδες νοούνται ως διαφορετική Περιφερειακή Ενότητα και αποκτούν έναν αντιπεριφερειάρχη. Αυτό σημαίνει ότι, από τη μία πλευρά, εκλέγουν βουλευτή ως νομός σε εθνικό επίπεδο, από την άλλη, διοικούνται χωριστά σε περιφερειακό επίπεδο. Και αναφέρουμε το παράδειγμα της Μαγνησίας, καθώς οι βουλευτές της αυξήθηκαν κατά έναν.

2. Επίσης, δεν λαμβάνονται υπ’ όψη οι ψηφοφόροι. Ως δημότες, νοούνται όσοι βρίσκονται εγγεγραμμένοι σα δημοτολόγια των τρικαλινών ΟΤΑ. Δηλαδή, και τα παιδιά κάτω των 18 ετών, που δεν έχουν δικαίωμα ψήφου. Αυτό σημαίνει ότι η ψήφος αποκτά θέση εκπροσώπου από τους ψηφίσαντες ανά οικογένεια.
Για παράδειγμα: σε μια τετραμελή οικογένεια με δύο ανήλικα παιδιά, για τον αριθμό των βουλευτών λαμβάνεται υπ’ όψη η πλήρης σύνθεση της οικογένειας, αλλά ψηφίζουν μόνο τα μισά μέλη, οι δύο γονείς. Αυτό δείχνει ότι οι γονείς αποφασίζουν για τα παιδιά (μέχρι τα 18 τους έτη), αλλά και ότι οι βουλευτές εκπροσωπούν ανθρώπους που δεν τους ψήφισαν. Αυτό, βεβαίως, το ζήτημα, είναι πιο πολύπλοκο: η έννοια της ψήφου, εκτός από προσωπική, καθίσταται αυτομάτων διαπροσωπική, άρα, κάποιος άλλος αποφασίζει για τα παιδιά. Θεωρητικώς, τα παιδιά δεν έχουν γνώμη (πώς θα μπορούσε, άλλωστε;) στη μικρή ηλικία τους.
Ομως, με τον τρόπο αυτό καταστρατηγείται η μοναδικότητα της ψήφου, ενώ διαχέεται περισσότερο η άποψη, ότι ο κάθε γονιός ψηφίζει με γνώμονα και το μέλλον των παιδιών του. Με βάση δικά του κριτήρια όμως, που πιθανώς, με την ενηλικίωση των παιδιών να είναι εντελώς διαφορετικά για αυτά… Ψιλά γράμματα;

Σκεφθείτε μόνο, πόσος ντόρος γίνεται για τους «νοικοκυραίους» της μέσης ηλικίας και του μεσαίου χώρου σε κάθε εκλογική αναμέτρηση. Μήπως θα ήταν καλύτερα, να λαμβάνονταν υπ’ όψη μόνο ο αριθμός των ψηφοφόρων για τον αριθμό των βουλευτών; Φυσικά, αυτό θα σήμαινε πλήρη αλλαγή δεκάδων δεδομένων ως προς την πολιτική και την άσκησή της.

3. Ο νομός Τρικάλων, βάσει των στοιχείων νόμιμου και μόνιμου πληθυσμού, είναι… διχασμένος. Οι δημότες είναι 150.938, αλλά στον νομό διαμένουν σχεδόν 20.000 λιγότεροι, χώρια όσοι είναι μόνιμοι κάτοικοι του εξωτερικού και, ουσιαστικά, δεν είναι πλέον τρικαλινοί. Τι σημαίνει αυτό; Ότι ο κάτοικος π.χ. του Δήμου Αλίμου αλλά δημότης π.χ. Καλαμπάκας και δη στην τοπική Κοινότητα Μαλακασίου, τι προτιμά: αντιπλημμυρικά έργα στον τόπο κατοικίας του ή έργα αντιστήριξης τοίχων στο χωριό του, που επισκέπτεται για δέκα ημέρες τον Δεκαπενταύγουστο;
Διότι τα χρήματα δίνονται από τους Κεντρικού Αυτοτελείς Πόρους για το δεύτερο, με αποτέλεσμα, μεγάλοι Δήμοι να βλέπουν μειωμένη την επιχορήγηση και να αδυνατούν να προσφέρουν κάποια έργα ή υπηρεσίες στους κατοίκους τους, οι οποίοι πληρώνουν δημοτικά τέλη μέσω της ΔΕΗ για τον Δήμο διαμονής, αλλά θέλουν έργα και στον δήμο καταγωγής τους.
Φυσικά, αυτή η συζήτηση είναι πολύ μεγάλη και αφορά σε πλήθος συνδεόμενων ζητημάτων: πού θα πρέπει να ψηφίζει ο ετεροδημότης, ποιο «δικαίωμα» έχει για τα ζητήματα του τόπου καταγωγής του, αν υφίσταται χρειάζεται αντιπαλότητα στους όρους ανάμεσα στον «δημότη» και στον «κάτοικο» ή μπορεί να ευρεθεί άλλη λύση, αν η μη κατανομή χρημάτων βάσει των δημοτών θα σημάνει το τυπικό τέλος των ορεινών και ορισμένων καμπίσιων χωριών κ.α.

Θανάσης Μιχαλάκης